Kamp Ustası Alper
Kullanıcı
Geçen yaz Ege tarafında, sabah erken yürüyüşe çıktığım bir koyda gördüğüm manzara hâlâ aklımda. Gece kamp yapan ekip gitmişti ama arkasında köz kalıntısı, pet şişe, ıslak mendil, poşet ve yarım yanmış mangal kömürü bırakmıştı. Deniz güzel, hava güzel, yer güzel; ama insan eli değince alan bir gecede çöplüğe dönmüş.
Kamp etiği dediğimiz şey bence tam burada başlıyor. Doğada iz bırakmama meselesi sadece “çöpünü al” cümlesinden ibaret değil. Nerede kamp kurduğun, ateşi nasıl yaktığın, gece ne kadar ses yaptığın, sahilde kaplumbağa yuvasına ne kadar yaklaştığın, hatta tuvalet ihtiyacını nasıl çözdüğün bile bu işin parçası.
Bu başlığı biraz tartışma başlığı gibi açmak istedim. Çünkü kamp alanlarının kirlenmesi, orman yangını riski, sahillerin işgal edilmesi ve gürültülü kamp kültürü artık hepimizin konuşması gereken konular.
Doğada iz bırakmama, kamp yaptığın alanı senden sonraki kişiye mümkün olduğunca aynı haliyle bırakmak demektir. Sadece çöp toplamaktan ibaret değildir; ateş yakma, ses, tuvalet, yaban hayatı, bitki örtüsü, sahil ve orman kullanımı gibi birçok davranışı kapsar.
Benim sahada öğrendiğim basit kural şu: Bir alana girdiğinde orada misafirsin. Misafir gibi davranırsan sorun az çıkar. “Ben geldim, keyfimi yaparım” kafasıyla davranırsan doğaya da, diğer kampçılara da zarar verirsin.
Leave No Trace, Türkçeye “Doğada İz Bırakmama” diye çevrilebilir. Dünyada yaygın kullanılan bir açık hava etiği yaklaşımıdır. Temel amacı, kampçıların, yürüyüşçülerin, karavancıların ve doğada vakit geçiren herkesin çevreye verdiği zararı azaltmaktır.
LNT’nin 7 temel prensibi genelde şöyle özetlenir:
Bunlar kulağa basit geliyor ama Türkiye sahasında uygulamak ayrı mesele. Çünkü bizde mangal kültürü güçlü, sahil kampı yaygın, orman yangını riski yüksek, bazı alanlarda tuvalet altyapısı yok, bazı koylarda da insan baskısı çok fazla.
O yüzden LNT’yi doğrudan yabancı kaynaklardan çevirip bırakmak yetmez. Türkiye’ye uyarlamak gerekir.
Türkiye’de kamp etiği ayrıca konuşulmalı çünkü bizde sorun sadece doğada kamp yapmak değil; doğayı kullanma biçimimiz. Özellikle yaz aylarında sahil şeridinde, orman içlerinde, yaylalarda ve göl kenarlarında aynı sorunları tekrar tekrar görüyoruz.
En sık gördüklerim şunlar:
Bunların her biri küçük gibi görünür ama üst üste bindiğinde kamp alanını bozar. Sonra ne oluyor? Alan kapanıyor, yasak geliyor, yerel halk kampçı istemiyor, belediye bariyer koyuyor, orman işletmesi girişleri sınırlıyor.
Sonra da “her yer yasaklandı” diye şikâyet ediyoruz. Evet, bazı yasaklar gereksiz veya ölçüsüz olabilir. Ama bazı yasakların arkasında bizim bıraktığımız kötü izler de var.
Kamp yapılan alan temiz bırakılmalı çünkü doğada bıraktığın her atık senden sonra gelen insanı, hayvanı, toprağı, suyu ve bölgedeki kamp kültürünü etkiler. Çöp sadece görüntü kirliliği değildir; yaban hayvanını alana çeker, yangın riskini artırır ve alanın kapanmasına kadar giden bir zincir başlatır.
Benim uyguladığım kural basit:
Özellikle yiyecek artığı konusu çok yanlış biliniyor. “Doğal, çürür gider” diye portakal kabuğunu, ekmek parçasını, yemek artığını oraya buraya atan çok kişi var. O artıklar bölgedeki hayvan davranışını değiştirir. Hayvanı insan kokusuna ve kamp alanına alıştırır. Bu da hem hayvana hem kampçıya zarar verir.
Kamp alanında ateş ve mangal için ilk kural şudur: Önce yasal durumu kontrol et, sonra zemini ve rüzgârı değerlendir. Yasak varsa tartışma bitmiştir; ateş yakılmaz. Yasak yoksa bile ateşin güvenli, kontrollü ve iz bırakmayacak şekilde yakılması gerekir.
Türkiye’de özellikle yaz aylarında birçok bölgede orman yangını riski nedeniyle ateş ve mangal kısıtlamaları geliyor. OGM, valilikler ve yerel kurumlar dönemsel yasaklar duyurabiliyor. Bu yüzden “geçen yıl burada yakmıştık” mantığı güvenilir değildir.
Ateş konusunda benim saha kuralım şu:
Ben yıllar içinde şunu gördüm: Çoğu yangın “büyük ihmal” diye başlamıyor. Küçük bir rahatlık, bir köz, bir rüzgâr, bir izmarit, bir cam parçası… Sonrası geri alınamıyor.
OGM veya valilik tarafından yangın yasağı ilan edilmiş bir bölgede ateş, mangal, semaver, közlü pişirme gibi faaliyetlerden uzak durmak gerekir. Kamp yapılıp yapılamayacağı ise duyurunun kapsamına göre değişir. Bazı dönemlerde sadece ateş yasaklanır, bazı dönemlerde ormanlık alanlara giriş de kısıtlanır.
Burada “ben dikkatliyim” cümlesi geçerli değildir. Yasak varsa kişisel yorum yapmayacaksın. Çünkü orman yangını sadece senin ateş başındaki dikkatinle ilgili değildir; rüzgâr, zemin, çevredeki kuru örtü, başka insanların davranışı ve müdahale imkânı da işin içindedir.
Yola çıkmadan önce kontrol edilecek yerler:
Bu bilgi genel niteliktedir; özel durumlarda güncel resmi duyurulara bakmak gerekir.
Sahile çadır kurma meselesi Türkiye’de çok karıştırılıyor. Bir yer boş diye orası kamp alanı değildir. Kıyı alanları herkesin ortak kullanım alanıdır; sahili çadır, tente, araç ve masa sandalye ile işgal etmek hem etik açıdan sorunludur hem de bazı durumlarda yasal kısıtlamalara takılabilir.
Ben sahilde kamp meselesine şöyle bakıyorum:
Sahil herkesindir. Kampçı olarak oraya gittiğinde sadece kendi keyfini değil, sabah denize girecek aileyi, yürüyüş yapan kişiyi, balıkçıyı, yaban hayatını ve bölge halkını da düşünmek zorundasın.
Deniz kaplumbağası yuvaları yakınında kamp yaparken en doğru davranış, yuvalama alanından uzak durmak ve gece ışık, ses, araç hareketi gibi etkileri en aza indirmektir. Özellikle Caretta caretta gibi türlerin yuvalama alanlarında bilinçsiz kamp ciddi zarar verebilir.
Sahilde şu davranışlardan kaçınmak gerekir:
Bazı kampçılar “Ben sadece bir gece kalacağım” diyor. Ama mesele senin bir gecen değil. Aynı şeyi yüz kişi yapınca o alanın dengesi bozuluyor.
Doğaya en az zarar vermek için kamp alanını önceden planlamak, mevcut patika ve dayanıklı zeminleri kullanmak, çöpleri geri götürmek, ateş etkisini azaltmak, yaban hayatını beslememek ve diğer kampçılara saygılı olmak gerekir.
Benim pratik kamp etiği listem şöyle:
Kampçılık sadece ekipman işi değildir. Ekipman satın alırsın, ama etik davranışı öğrenmen gerekir.
Kamp alanında gürültü sorunu varsa önce sakin ve doğrudan iletişim kurmak gerekir. Çoğu insan rahatsızlık verdiğinin farkında olmayabilir. Ama uyarıya rağmen devam ediyorsa kamp alanı işletmesi, görevli veya yetkili birimle görüşmek daha doğru olur.
Benim önerim şu sırayla ilerlemek:
Doğada sessizlik de ortak kullanım hakkıdır. Herkes müzik dinlemek zorunda değil. Kamp alanı gece kulübü değil. Ateş başı sohbeti ayrı, hoparlörü son ses açmak ayrı şey.
Milli park sınırları içinde kamp yaparken alanın kendi kurallarına uymak gerekir. Her milli parkta serbest kamp yapılamaz. Bazılarında sadece belirlenmiş alanlarda çadır kurulur, bazılarında ateş tamamen yasaktır, bazılarında giriş-çıkış saatleri ve rezervasyon düzeni vardır.
Milli parkta dikkat edilecek temel konular:
Milli parklar bizim piknik alanımız değildir. Koruma alanıdır. Orada kamp yapıyorsak, önce koruma mantığını kabul edeceğiz.
Kamp alanında doğaya ait olanı bırakmak, insana ait olan çöpü almak gerekir. Taş, bitki, dal, kabuk, tarihi kalıntı, hayvan kemiği veya doğal parça toplamak doğru değildir. Ama plastik, cam, izmarit, poşet gibi atıkları görüp alabiliyorsan almak iyi bir kampçı davranışıdır.
Ben buna “ters iz bırakmak” diyorum. Yani kötü iz bırakmak yerine, senden önce bırakılmış kötü izi azaltmak.
Şu mantık iş görür:
Kamp alanında “hatıra” diye taş almak yerine, fotoğraf çekmek yeterli. Doğanın hatırası cebinde değil, hafızanda kalsın.
Türkiye’de kamp etiğini benimseyen bireysel kampçılar, kulüpler, doğa sporları grupları ve temizlik etkinlikleri var. Ama geniş, sistematik ve herkesin ortak dil olarak kullandığı güçlü bir kamp etiği kültürümüz henüz yeterince oturmuş değil.
Bence Kamp Ustası gibi forumların burada görevi var. Çünkü bu kültür sadece blog yazısıyla oluşmaz. Tartışmayla, deneyim paylaşımıyla, uyarıyla, örnek davranışla ve yeni başlayanlara doğru dil kurmakla oluşur.
Yeni başlayan birine sadece “çöpünü al” demek yetmez. Neden alması gerektiğini, ateşi neden kontrol etmesi gerektiğini, sahilde neden ışık kullanmaması gerektiğini, gürültünün neden sorun olduğunu anlatmak gerekir.
Eskiden kamp yapan insan sayısı azdı. Alanlar daha sakindi. Bilgi daha zordu ama doğaya gelen kişi genelde biraz daha hazırlıklı gelirdi. Şimdi ekipmana ulaşmak kolaylaştı, araçla kamp yaygınlaştı, sosyal medya rotaları hızla kalabalıklaştırdı.
Bu kötü mü? Tamamen değil. Daha çok insanın doğayla tanışması güzel. Ama hazırlıksız kalabalık doğaya baskı yapıyor. Bir koy Instagram’da yayıldığında ertesi hafta çöp, ateş izi, araç izi ve gürültü artıyor.
Benim en çok üzüldüğüm şey şu: Bazı güzel yerler kötü kampçılık yüzünden kapandı ya da yerel halkın gözünde kampçı “istenmeyen kişi” oldu. Bu algıyı değiştirmek yine bizim elimizde.
Ben yola çıkmadan önce kendime şunları hatırlatırım:
Bence iyi kampçı, en pahalı ekipmana sahip olan değil. Gittiği yerde en az iz bırakan kişidir.
Kamp etiği, sadece kanunla, tabela ile, görevli uyarısıyla oluşmaz. Önce vicdanla başlar. Doğada iz bırakmama alışkanlığı kazanırsak hem alanlar daha temiz kalır hem yasakların artmasının önüne geçeriz hem de kampçılığın toplumdaki itibarını güçlendiririz.
Bugün “bir poşetten ne olur?” dediğimiz yerde yarın kamp yasağı tabelası görebiliriz. Bugün “biraz müzikten ne olur?” dediğimiz yerde yarın yerel halk kampçı istemeyebilir. Bugün “küçük bir ateşten ne olur?” dediğimiz yerde yarın bir orman yanabilir.
O yüzden bu başlığı özellikle tartışmaya açıyorum.
Sizce Türkiye’de kamp etiği yeterince oturdu mu?
Benim fikrim şu: Doğada özgürlük istiyorsak, önce sorumluluğu kabul edeceğiz. Yoksa bugün özgürlük sandığımız davranışlar, yarın hepimize yasak olarak geri döner.
Kamp etiği dediğimiz şey bence tam burada başlıyor. Doğada iz bırakmama meselesi sadece “çöpünü al” cümlesinden ibaret değil. Nerede kamp kurduğun, ateşi nasıl yaktığın, gece ne kadar ses yaptığın, sahilde kaplumbağa yuvasına ne kadar yaklaştığın, hatta tuvalet ihtiyacını nasıl çözdüğün bile bu işin parçası.
Bu başlığı biraz tartışma başlığı gibi açmak istedim. Çünkü kamp alanlarının kirlenmesi, orman yangını riski, sahillerin işgal edilmesi ve gürültülü kamp kültürü artık hepimizin konuşması gereken konular.
Kısa cevap: Doğada iz bırakmama ne demek?
Doğada iz bırakmama, kamp yaptığın alanı senden sonraki kişiye mümkün olduğunca aynı haliyle bırakmak demektir. Sadece çöp toplamaktan ibaret değildir; ateş yakma, ses, tuvalet, yaban hayatı, bitki örtüsü, sahil ve orman kullanımı gibi birçok davranışı kapsar.
Benim sahada öğrendiğim basit kural şu: Bir alana girdiğinde orada misafirsin. Misafir gibi davranırsan sorun az çıkar. “Ben geldim, keyfimi yaparım” kafasıyla davranırsan doğaya da, diğer kampçılara da zarar verirsin.
Leave No Trace yani LNT nedir?
Leave No Trace, Türkçeye “Doğada İz Bırakmama” diye çevrilebilir. Dünyada yaygın kullanılan bir açık hava etiği yaklaşımıdır. Temel amacı, kampçıların, yürüyüşçülerin, karavancıların ve doğada vakit geçiren herkesin çevreye verdiği zararı azaltmaktır.
LNT’nin 7 temel prensibi genelde şöyle özetlenir:
- Önceden plan yap ve hazırlıklı ol.
- Dayanıklı zeminlerde ilerle ve kamp kur.
- Atıkları doğru şekilde uzaklaştır.
- Bulduğunu olduğu gibi bırak.
- Ateş etkisini en aza indir.
- Yaban hayatına saygı göster.
- Diğer ziyaretçilere saygılı ol.
Bunlar kulağa basit geliyor ama Türkiye sahasında uygulamak ayrı mesele. Çünkü bizde mangal kültürü güçlü, sahil kampı yaygın, orman yangını riski yüksek, bazı alanlarda tuvalet altyapısı yok, bazı koylarda da insan baskısı çok fazla.
O yüzden LNT’yi doğrudan yabancı kaynaklardan çevirip bırakmak yetmez. Türkiye’ye uyarlamak gerekir.
Türkiye’de kamp etiği neden ayrıca konuşulmalı?
Türkiye’de kamp etiği ayrıca konuşulmalı çünkü bizde sorun sadece doğada kamp yapmak değil; doğayı kullanma biçimimiz. Özellikle yaz aylarında sahil şeridinde, orman içlerinde, yaylalarda ve göl kenarlarında aynı sorunları tekrar tekrar görüyoruz.
En sık gördüklerim şunlar:
- Kamp alanında çöp bırakılması
- Ateşin tam söndürülmeden gidilmesi
- Yasak dönemde ormanda mangal yakılması
- Sahilde gelişigüzel çadır kurulması
- Gece geç saatlere kadar yüksek sesli müzik
- Tuvalet atıklarının açıkta bırakılması
- Cam şişe, izmarit ve plastik atıkların doğaya bırakılması
- Araçla kıyıya, dere yatağına veya hassas zemine kadar girilmesi
- Caretta caretta yuvalama alanlarında bilinçsiz davranılması
Bunların her biri küçük gibi görünür ama üst üste bindiğinde kamp alanını bozar. Sonra ne oluyor? Alan kapanıyor, yasak geliyor, yerel halk kampçı istemiyor, belediye bariyer koyuyor, orman işletmesi girişleri sınırlıyor.
Sonra da “her yer yasaklandı” diye şikâyet ediyoruz. Evet, bazı yasaklar gereksiz veya ölçüsüz olabilir. Ama bazı yasakların arkasında bizim bıraktığımız kötü izler de var.
Kamp yapılan alan neden temiz bırakılmalı?
Kamp yapılan alan temiz bırakılmalı çünkü doğada bıraktığın her atık senden sonra gelen insanı, hayvanı, toprağı, suyu ve bölgedeki kamp kültürünü etkiler. Çöp sadece görüntü kirliliği değildir; yaban hayvanını alana çeker, yangın riskini artırır ve alanın kapanmasına kadar giden bir zincir başlatır.
Benim uyguladığım kural basit:
- Getirdiğimi geri götürürüm.
- Benden önce bırakılmış küçük çöpleri de mümkünse toplarım.
- Cam şişe, izmarit, ıslak mendil, pil ve plastik atığı asla doğada bırakmam.
- Çöp poşetini gece açıkta bırakmam.
- Yiyecek atığını hayvanlara “iyilik” diye dökmem.
Özellikle yiyecek artığı konusu çok yanlış biliniyor. “Doğal, çürür gider” diye portakal kabuğunu, ekmek parçasını, yemek artığını oraya buraya atan çok kişi var. O artıklar bölgedeki hayvan davranışını değiştirir. Hayvanı insan kokusuna ve kamp alanına alıştırır. Bu da hem hayvana hem kampçıya zarar verir.
Kamp alanında ateş ve mangal için kurallar neler?
Kamp alanında ateş ve mangal için ilk kural şudur: Önce yasal durumu kontrol et, sonra zemini ve rüzgârı değerlendir. Yasak varsa tartışma bitmiştir; ateş yakılmaz. Yasak yoksa bile ateşin güvenli, kontrollü ve iz bırakmayacak şekilde yakılması gerekir.
Türkiye’de özellikle yaz aylarında birçok bölgede orman yangını riski nedeniyle ateş ve mangal kısıtlamaları geliyor. OGM, valilikler ve yerel kurumlar dönemsel yasaklar duyurabiliyor. Bu yüzden “geçen yıl burada yakmıştık” mantığı güvenilir değildir.
Ateş konusunda benim saha kuralım şu:
- Rüzgârlı havada ateş yakmam.
- Kuru ot, çam iğnesi ve yaprak örtüsü üzerinde ateş yakmam.
- Ateş çukurunu büyütmem.
- Ateşi başıboş bırakmam.
- Yanımda su veya yangın söndürücü olmadan ateş yakmam.
- Köz tamamen soğumadan alandan ayrılmam.
- Taşla çevirdim diye güvenli sanmam.
Ben yıllar içinde şunu gördüm: Çoğu yangın “büyük ihmal” diye başlamıyor. Küçük bir rahatlık, bir köz, bir rüzgâr, bir izmarit, bir cam parçası… Sonrası geri alınamıyor.
OGM yangın yasağı olan yerde kamp yapılabilir mi?
OGM veya valilik tarafından yangın yasağı ilan edilmiş bir bölgede ateş, mangal, semaver, közlü pişirme gibi faaliyetlerden uzak durmak gerekir. Kamp yapılıp yapılamayacağı ise duyurunun kapsamına göre değişir. Bazı dönemlerde sadece ateş yasaklanır, bazı dönemlerde ormanlık alanlara giriş de kısıtlanır.
Burada “ben dikkatliyim” cümlesi geçerli değildir. Yasak varsa kişisel yorum yapmayacaksın. Çünkü orman yangını sadece senin ateş başındaki dikkatinle ilgili değildir; rüzgâr, zemin, çevredeki kuru örtü, başka insanların davranışı ve müdahale imkânı da işin içindedir.
Yola çıkmadan önce kontrol edilecek yerler:
- OGM duyuruları
- Valilik açıklamaları
- Kaymakamlık ve belediye duyuruları
- Milli park veya tabiat parkı giriş kuralları
- Kamp alanı işletmesinin güncel uyarıları
Bu bilgi genel niteliktedir; özel durumlarda güncel resmi duyurulara bakmak gerekir.
Sahile çadır kurmak etik mi, yasal mı?
Sahile çadır kurma meselesi Türkiye’de çok karıştırılıyor. Bir yer boş diye orası kamp alanı değildir. Kıyı alanları herkesin ortak kullanım alanıdır; sahili çadır, tente, araç ve masa sandalye ile işgal etmek hem etik açıdan sorunludur hem de bazı durumlarda yasal kısıtlamalara takılabilir.
Ben sahilde kamp meselesine şöyle bakıyorum:
- Geçiş yolunu kapatıyorsan sorun var.
- Kumsalı özel alan gibi kullanıyorsan sorun var.
- Denize sıfır araç çekiyorsan sorun var.
- Caretta caretta yuvalama alanına yakınsan ciddi sorun var.
- Gece ışık ve gürültüyle yaban hayatını bozuyorsan sorun var.
Sahil herkesindir. Kampçı olarak oraya gittiğinde sadece kendi keyfini değil, sabah denize girecek aileyi, yürüyüş yapan kişiyi, balıkçıyı, yaban hayatını ve bölge halkını da düşünmek zorundasın.
Deniz kaplumbağası yuvaları yakınında kamp etiği nasıl olmalı?
Deniz kaplumbağası yuvaları yakınında kamp yaparken en doğru davranış, yuvalama alanından uzak durmak ve gece ışık, ses, araç hareketi gibi etkileri en aza indirmektir. Özellikle Caretta caretta gibi türlerin yuvalama alanlarında bilinçsiz kamp ciddi zarar verebilir.
Sahilde şu davranışlardan kaçınmak gerekir:
- Kumsalda araç sürmek
- Gece güçlü ışık kullanmak
- Yuva işaretlerine yaklaşmak
- Kumsalda derin çukur açmak
- Çöp ve yiyecek artığı bırakmak
- Yavruların denize ulaşacağı hattı kapatmak
- Sahilde yüksek sesli müzik açmak
Bazı kampçılar “Ben sadece bir gece kalacağım” diyor. Ama mesele senin bir gecen değil. Aynı şeyi yüz kişi yapınca o alanın dengesi bozuluyor.
Kamp yaparken doğaya en az zarar vermek için ne yapılır?
Doğaya en az zarar vermek için kamp alanını önceden planlamak, mevcut patika ve dayanıklı zeminleri kullanmak, çöpleri geri götürmek, ateş etkisini azaltmak, yaban hayatını beslememek ve diğer kampçılara saygılı olmak gerekir.
Benim pratik kamp etiği listem şöyle:
- Kamp yerini gündüz gözüyle seç.
- Dere yatağına, hassas bitki örtüsüne ve yaban hayatı geçişlerine kamp kurma.
- Var olan patikayı kullan, yeni iz açma.
- Çadır altına gereksiz kazı yapma.
- Ağaç kesme, dal koparma.
- Ateş yakmak yerine ocak kullan.
- Yiyecek atığını doğaya bırakma.
- Tuvalet ihtiyacını su kaynaklarından uzak ve doğru şekilde çöz.
- Sabun, deterjan ve kimyasalı dereye, göle, denize karıştırma.
- Gece sesini azalt.
Kampçılık sadece ekipman işi değildir. Ekipman satın alırsın, ama etik davranışı öğrenmen gerekir.
Kamp arkadaşlarının gürültüsünden şikâyetim var, ne yapmalıyım?
Kamp alanında gürültü sorunu varsa önce sakin ve doğrudan iletişim kurmak gerekir. Çoğu insan rahatsızlık verdiğinin farkında olmayabilir. Ama uyarıya rağmen devam ediyorsa kamp alanı işletmesi, görevli veya yetkili birimle görüşmek daha doğru olur.
Benim önerim şu sırayla ilerlemek:
- Önce sakin bir dille uyar.
- “Saat geç oldu, biraz kısabilir miyiz?” gibi net konuş.
- Kalabalık tartışmaya girme.
- Alkol varsa mesafeni koru.
- İşletme varsa görevliye bildir.
- Güvenlik riski varsa alanı değiştirmeyi düşün.
Doğada sessizlik de ortak kullanım hakkıdır. Herkes müzik dinlemek zorunda değil. Kamp alanı gece kulübü değil. Ateş başı sohbeti ayrı, hoparlörü son ses açmak ayrı şey.
Milli park sınırları içinde kamp etiği kuralları neler?
Milli park sınırları içinde kamp yaparken alanın kendi kurallarına uymak gerekir. Her milli parkta serbest kamp yapılamaz. Bazılarında sadece belirlenmiş alanlarda çadır kurulur, bazılarında ateş tamamen yasaktır, bazılarında giriş-çıkış saatleri ve rezervasyon düzeni vardır.
Milli parkta dikkat edilecek temel konular:
- Belirlenmiş alan dışında kamp kurma.
- Görevli uyarısını tartışma konusu yapma.
- Yaban hayvanlarını besleme.
- Bitki, taş, fosil, odun, kozalak toplama.
- Drone, yüksek ses, araç girişi gibi konularda kuralları kontrol et.
- Ateş ve ocak kullanımını önceden sor.
- Çöpünü mutlaka geri çıkar.
Milli parklar bizim piknik alanımız değildir. Koruma alanıdır. Orada kamp yapıyorsak, önce koruma mantığını kabul edeceğiz.
Kamp alanında bulduğumu ne almalıyım, ne bırakmalıyım?
Kamp alanında doğaya ait olanı bırakmak, insana ait olan çöpü almak gerekir. Taş, bitki, dal, kabuk, tarihi kalıntı, hayvan kemiği veya doğal parça toplamak doğru değildir. Ama plastik, cam, izmarit, poşet gibi atıkları görüp alabiliyorsan almak iyi bir kampçı davranışıdır.
Ben buna “ters iz bırakmak” diyorum. Yani kötü iz bırakmak yerine, senden önce bırakılmış kötü izi azaltmak.
Şu mantık iş görür:
- Doğal olanı bırak.
- Çöp olanı al.
- Canlıya dokunma.
- Yuvaya yaklaşma.
- Ağaca, kayaya, tabelaya yazı yazma.
- Taş dizip alanı değiştirme.
- Kamp yerini senden sonraki kişi için temiz bırak.
Kamp alanında “hatıra” diye taş almak yerine, fotoğraf çekmek yeterli. Doğanın hatırası cebinde değil, hafızanda kalsın.
Türkiye’de kamp etiğini benimseyen bir topluluk hareketi var mı?
Türkiye’de kamp etiğini benimseyen bireysel kampçılar, kulüpler, doğa sporları grupları ve temizlik etkinlikleri var. Ama geniş, sistematik ve herkesin ortak dil olarak kullandığı güçlü bir kamp etiği kültürümüz henüz yeterince oturmuş değil.
Bence Kamp Ustası gibi forumların burada görevi var. Çünkü bu kültür sadece blog yazısıyla oluşmaz. Tartışmayla, deneyim paylaşımıyla, uyarıyla, örnek davranışla ve yeni başlayanlara doğru dil kurmakla oluşur.
Yeni başlayan birine sadece “çöpünü al” demek yetmez. Neden alması gerektiğini, ateşi neden kontrol etmesi gerektiğini, sahilde neden ışık kullanmaması gerektiğini, gürültünün neden sorun olduğunu anlatmak gerekir.
Benim 30 yılda gördüğüm değişim
Eskiden kamp yapan insan sayısı azdı. Alanlar daha sakindi. Bilgi daha zordu ama doğaya gelen kişi genelde biraz daha hazırlıklı gelirdi. Şimdi ekipmana ulaşmak kolaylaştı, araçla kamp yaygınlaştı, sosyal medya rotaları hızla kalabalıklaştırdı.
Bu kötü mü? Tamamen değil. Daha çok insanın doğayla tanışması güzel. Ama hazırlıksız kalabalık doğaya baskı yapıyor. Bir koy Instagram’da yayıldığında ertesi hafta çöp, ateş izi, araç izi ve gürültü artıyor.
Benim en çok üzüldüğüm şey şu: Bazı güzel yerler kötü kampçılık yüzünden kapandı ya da yerel halkın gözünde kampçı “istenmeyen kişi” oldu. Bu algıyı değiştirmek yine bizim elimizde.
Kamp etiği için benim kişisel 10 maddelik kuralım
Ben yola çıkmadan önce kendime şunları hatırlatırım:
- Gittiğim yer benim değil, ortak alan.
- Çöpümü geri götürürüm.
- Ateşi mecbur kalmadıkça yakmam.
- Yasak varsa tartışmam, uyarım.
- Gece sesimi azaltırım.
- Yaban hayvanını beslemem.
- Sahilde ve ormanda araçla gereksiz iz açmam.
- Tuvalet ve atık işini doğaya zarar vermeden çözerim.
- Benden önce bırakılmış küçük çöpleri de toplarım.
- Ayrılırken dönüp alana bakarım: “Ben burada kalmış mıydım?” sorusunun cevabı belli olmamalı.
Bence iyi kampçı, en pahalı ekipmana sahip olan değil. Gittiği yerde en az iz bırakan kişidir.
Sonuç: Kamp etiği yasaktan önce vicdan meselesi
Kamp etiği, sadece kanunla, tabela ile, görevli uyarısıyla oluşmaz. Önce vicdanla başlar. Doğada iz bırakmama alışkanlığı kazanırsak hem alanlar daha temiz kalır hem yasakların artmasının önüne geçeriz hem de kampçılığın toplumdaki itibarını güçlendiririz.
Bugün “bir poşetten ne olur?” dediğimiz yerde yarın kamp yasağı tabelası görebiliriz. Bugün “biraz müzikten ne olur?” dediğimiz yerde yarın yerel halk kampçı istemeyebilir. Bugün “küçük bir ateşten ne olur?” dediğimiz yerde yarın bir orman yanabilir.
O yüzden bu başlığı özellikle tartışmaya açıyorum.
Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
Sizce Türkiye’de kamp etiği yeterince oturdu mu?
- Kamp alanlarında en çok hangi etik sorunu görüyorsunuz?
- Çöp bırakan kampçılara nasıl yaklaşılmalı?
- Ateş ve mangal konusunda daha sert kurallar mı olmalı?
- Sahilde çadır kurmak sizce nerede etik, nerede etik dışı?
- Gürültülü kampçılarla nasıl başa çıkıyorsunuz?
- Caretta caretta yuvalama alanlarında kamp tamamen yasaklanmalı mı?
- Forum olarak ortak bir “Kamp Ustası Etik Kuralları” listesi hazırlayalım mı?
Benim fikrim şu: Doğada özgürlük istiyorsak, önce sorumluluğu kabul edeceğiz. Yoksa bugün özgürlük sandığımız davranışlar, yarın hepimize yasak olarak geri döner.